Blog

Tywydd, newid hinsawdd a chynhesu byd eang - Beth yw'r gwahaniaeth?

03.11.17 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Mae ‘cynhesu byd eang’ a ‘newid hinsawdd’ yn dermau sy’n cael eu defnyddio’n gamarweiniol, gan eu bod yn dermau sydd ag ystyr gwahanol. Yn debyg, mae ‘tywydd’ a ‘hinsawdd’ yn disgyn i’r un cateogri -  Felly, beth yw’r gwahaniaeth?

Tywydd v Hinsawdd

Mae tywydd yn cyfeirio at stâd yr atmosffêr dros ardal leol a hynny dros gyfnod byr, h.y. munudau, oriau, a dyddiau. Golygir hyn pob math o dywydd megis glaw, gwynt, cymylau, eira, taranau ac ati. Mae tywydd yn rhywbeth lleol ac yn digwydd dros amser byr.

OND mae hinsawdd yn cyfeirio at batrymau hir-dymor a chyfartaledd ffactorau megis tymheredd a glawiad ardal / gwlad / cyfandir penodol, neu hyd yn oed y byd dros gyfnod o dymhorau, blynyddoedd neu ddegawdau. Mae hinsawdd yn rhywbeth bydol dros gyfnod o amser hirach.

Cynhesu Byd Eang

Mae Cynhesu Byd Eang yn cyfeirio at y cynydd cyson yn nhymheredd y ddaear ar draws arwyneb y ddaear ers dechrau’r 20fed ganrif, o ganlyniad i gynnydd yn allyriadau tanwyddau ffosil ers y chwyldro diwydiannol.

Newid Hinsawdd

Mae newid hinsawdd ar y llaw arall yn cyfeirio at sawl elfen o newid bydol yn hinsawdd ardal benodol o ganlyniad i gynhesu byd eang. Mae rhain yn cynnwys cynnydd yn y tymheredd, cynnydd yn lefelau’r môr, llenoedd iâ a rhewlifoedd yn toddi ac yn crebachu, newid ym mhatrymau planhigion ac anifeiliad, a chynnydd mewn tywydd eithafol.

Rhagolygon y tywydd – Sut maent yn cael eu gwneud a pham nad ydynt yn gywir bob tro?

29.09.17 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Er mwyn creu rhagolygon, rhaid yn gyntaf deall yr hyn sy’n digwydd ar hyn o bryd ar arwyneb y ddaear. I wneud hyn, mae’r Met Office, yn casglu miliynau o fesuriadau o loerennau, llongau, awyrennau a gorsafoedd tywydd o amgylch y byd.

Mae’r holl wybodaeth yma wedyn yn cael ei fwydo i gyfrifiadur enfawr, y supercomputer, sef peiriant pwerus sydd â’r gallu i greu mwy na chan triliwn cyfrifiad yr eiliad fel man cychwyn i redeg hafaliadau cymhleth – hafaliadau sydd wedi’u cynllunio i geisio adlewyrchu deinameg yr atmosffer. Yn y pendraw, canlyniad yr holl beth yw i ddefnyddio’r presennol i geisio deall beth fydd yn digwydd yn y dyfodol.

Wrth gwrs, nid yw’n wyddoniaeth berffaith, ond, mae rhagolygon pedwar dydd nawr yr un mor gywir ag oedd rhagolygon 24 awr dros 30 mlynedd ‘nôl. Mae hyn yn profi datblygiadau enfawr, ond does dim modd rhagweld yr union dywydd ar ardal leol gan fod nifer o ffactorau yn gallu effeithio ar y rhagolygon megis tirwedd, tymheredd, gwynt a gwasgedd i enwi ond rhai.  Gan gofio hyn, mae’n dechrau gwneud synnwyr pam, ar wythnos ble mae dau cyn-gorwynt yn yr hafaliad, bod rhagolygon yn anodd i’w gwneud, a pham bod y modelau a’r rhagolygon yn newid yn ddyddiol.

Ymhellach, mae lleoliad y DU yn creu heriau ychwanegol. Gyda’r DU yn eistedd rhwng Cefnfor yr Iwerydd i’r gorllewin, a chyfandir Ewrop i’r dwyrain, gall newid bychan yng nghyfeiriad y gwynt arwain at newid mawr yn y tywydd.  Yn ogystal, ry’ ni hefyd yn eistedd yn y man canol rhwng aer cynnes y trofannau ac aer oer yr Arctig, a gan fod y Jetlif yn llifo ar y llwybr ble mae’r gwahaniaeth mwyaf mewn tymheredd, golygir fod hinsawdd a thywydd y DU yn fywiog iawn, ble mae’r amodau yn gallu newid yn gyflym iawn.

 

Corwyntoedd Harvey, Irma a Maria – Ai dyma Cynhesu Byd Eang?

19.09.17 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

O fewn pythefnos, cafodd UDA, Y Bahamas ac ynysoedd Virgin eu siglo gan ddau gorwynt anferth yn eu tro - Harvey ac Irma.  Dyma ddau gorwynt pwerus wnaeth dorri sawl record meteorolegol, gan gynnwys gwyntoedd cyson o 185mya am 37 awr.  Erioed o’r blaen (ynghyd a Jose) gwelwyd tair corwynt categori 4 neu’n uwch gefn-wrth-gefn-wrth-gefn dros Fôr yr Iwerydd.  Bu colledion bywyd, difrod gwerth biliynau, newid parhaol i edrychiad yr arfordiroedd a’r ynysoedd oedd ar lwybr corwynt Irma, ac unwaith yn rhagor heno, mae corwynt pwerus Maria yn gwneud eu ffordd i ynysoedd bychain Virgin a Puerto Rico.

 

Ydy, mae’n dymor corwyntoedd yn y rhan yma o’r byd, ond yn y bôn, mae atmosffêr a moroedd cynhesach yn sgil Cynhesu Byd eang yn gatalydd i’r stormydd sy’n bwerus yn barod. Nid yw cynhesu byd eang yn arwain at drychineb o’r fath, ond yn sicr mae’n eu gwneud yn waeth.

 

Un o’r prif gynhwysion i greu a chynnal corwyntoedd yw bod tymheredd y môr  >26°C, ac yn achos Irma, roedd yn teithio dros foroedd 30°C+. Yn fydol, mae tymheredd haen top y môr (75m ucha’), wedi cynyddu, ar gyfartaledd, 0.11°C pob degawd rhwng 1971 – 2010, tra bod tymheredd arwyneb y ddaear, ar gyfartaledd, dros y 30 mlynedd diwethaf wedi bod yn gynhesach nag unrhyw ddegawd ers 1850 (IPCC, 2014).

 

Yn ogystal â’r corwyntoedd pwerus, bu tannau gwyllt yn Oregon yn llosgi miliynnau o erwau,  llifogydd dinistriol yn India, Nepal, Bangladesh, Sierra Leone a Nigeria, ac oll yn ddigwyddiadau a chysylltiadau i atmosffêr cynhesach.

 

Felly ie, dyma ddigwyddiadau a sefyllfaoedd mae’r gwyddonwyr wedi bod yn rhybuddio ac yn eu rhagweld ers amser, a gyda Cynhesu Byd Eang, mae’n debygol bydd y corwyntoedd yn gryfach ac yn fwy pwerus, ond hefyd yn digwydd yn llai aml. 

 

 

 

Partneriaeth newydd rhwng S4C a’r Swyddfa Dywydd

02.12.16 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Boed law neu hindda, bydd gwasanaeth tywydd newydd S4C yn cael ei lansio ar 1 Rhagfyr gan ddechrau ar bartneriaeth gyffrous rhwng y Swyddfa Dywydd ac S4C.

Y Swyddfa Dywydd yw Gwasanaeth Tywydd Cenedlaethol Prydain ac mae’r sefydliad yn enwog ar draws y byd am ei arbenigedd yn darogan y tywydd. Yn ôl safonau a osodwyd gan Sefydliad Feteoroleg y Byd, model darogan y Swyddfa Dywydd yw’r un mwyaf cywir ar y ddaear.

Gyda thywydd Cymru mor gyfnewidiol ar adegau, bydd y system sydd hefyd yn cael ei ddefnyddio gan y Weinyddiaeth Amddiffyn, awdurdodau lleol, Gwylwyr y Glannau a thimau achub mynydd, yn siŵr o wneud gwahaniaeth yn ôl Steffan Griffiths, sy’n rhan o dîm cyflwyno’r tywydd gyda Chris Jones ac Yvonne Evans.

“Mae gan y Swyddfa Dywydd enw da a hygrededd pan mae hi’n dod at ddarogan y tywydd. Maen nhw’n cydweithio gyda bron iawn pob sector a diwydiant - a rhan fechan o’u gwaith yw gwaith darlledu,” esbonia Steffan sy’n dod o Peniel yn Sir Gaerfyrddin.

“Y Swyddfa Dywydd yw’r ddarpariaeth orau o ran y tywydd ac mae ein partneriaeth gyda nhw’n golygu y bydd y gwylwyr yn elwa ar ragolygon tywydd o’r ansawdd uchaf.”

Yn ogystal, bydd y gwasanaeth tywydd newydd yn defnyddio system graffeg Visual Cortex sydd wedi cael ei ddatblygu gan Presentation Cartography i’r Swyddfa Dywydd. Mae’r system yn defnyddio ystod eang o ddata am y tywydd er mwyn darogan yn ogystal â chynnwys gwybodaeth am y traffig a’r amgylchedd. 

Ychwanegodd Steffan: “Mae’r tri ohonom - Chris, Yvonne a finnau - yn gyffrous iawn am y graffeg gan ein bod ni’n symud o symbolau statig i graffeg sy’n symud ar draws y sgrin. A gan fod gennym ni fynediad at y doreth o wybodaeth sy’n cael ei gasglu gan y Swyddfa Dywydd, mae’r potensial i wneud pethau gwahanol yn anferth.”

Bydd gwefan ac ap newydd sbon hefyd yn cael eu lansio i gyd-fynd â’r gwasanaeth newydd gan ddod a holl dechnoleg y Swyddfa Dywydd yn syth i’ch cyfrifiadur neu declyn. A gyda chynnydd dramatig yn nifer ymwelwyr antur i Gymru, does dim dwywaith y bydd ap tywydd newydd S4C yn hanfodol wrth grwydro mynyddoedd Eryri neu lwybr arfordir Sir Benfro.

Meddai Tom Shapland, pennaeth cyfryngau a phartneriaethau cynnwys yn y Swyddfa Dywydd:

"Rydym yn hynod falch o fod mewn partneriaeth ag S4C gyda’r gwasanaeth tywydd ar ei newydd wedd. Bydd cynulleidfaoedd Cymru yn gweld gwahaniaeth go iawn i'r gwasanaeth tywydd gan y bydd y system graffeg newydd yn dod a thirwedd Cymru yn fyw a bydd y rhagolygon yn fwy atyniadol. Yn ychwanegol at y darlledu, bydd defnyddwyr gwefan ac ap S4C Tywydd hefyd yn elwa ar ein rhagolygon byd enwog yn ogystal â’n Rhybuddion Tywydd Garw Cenedlaethol fel y gall pawb baratoi at aros yn ddiogel, beth bynnag fo’r tywydd."

Meddai Comisiynydd Cynnwys Ffeithiol S4C, Llion Iwan: “Rydym ni’n medru profi tywydd gwahanol iawn ar yr un diwrnod yng Nghymru. Bydd ein gwasanaeth tywydd yn medru rhoi’r wybodaeth diweddara yn gyson, a hynny’n gywir i ardaloedd penodol. Mae’n enghraifft wych o sut mae S4C yn darparu gwasanaeth cyfoes i Gymru gyfan.”

Penwythnos sefydlog wedi’r gwynt a’r glaw

10.11.16 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Gyda’r penwythnos yn agosau mae’n edrych yn debyg byddwn yn dechrau ar nodyn digon gwlyb a gwyntog.

Nos wener, gyda cyfres o ffryntiau’n croesi’r wlad o’r gorllewin o dan ddylanwad ardal o wasgedd isel, tipyn o law trwm a chyson fydd yn disgyn ar draws Cymru. Ond, gyda’r mwyafrif o’r glaw yn disgyn dros nos, bydd wedi clirio’r mwyafrif o Gymru erbyn canol bore dydd sadwrn i adael penwythnos mwy sefydlog ar y cyfan.

alt here
alt here

Dydd sadwrn, wedi’r glaw cynnar, fydd hi’n sych ar y cyfan gyda chyfnodau da o heulwen – dim ond ambell gawod gyda’r pnawn. Gwyntoedd ysgafn i gymhedrol, gyda’r tymheredd tua 9°C yn y mewndiroedd, tra’n cyrraedd 12 – 13°C ar hyd yr arfordiroedd.  A digon tebyg fydd y tywydd dydd sul hefyd gyda cefnen o wasgedd uchel yn rheoli. Wneith hi barhau’n sefydlog gyda chyfnodau da o heulwen, y gwyntoedd yn aros yn ddigon ysgafn a’r tymheredd erbyn hynny rhwng 8 - 11°C.