Blog

Storm Callum

15.10.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Dihiryn y Dwyrain, Sychder mawr yr Haf, a nawr Storm Callum, dim ond pennod arall ynghanol blwyddyn o dywydd eithafol yng Nghymru.

Bu’r penwythnos a fu yn un eithriadol. Gwelwyd glawiad wnaeth barhau am deuddydd a hanner gan roi cyfansymiau anhygoel, o ganlyniad, chwyddodd yr afonydd gan achosi’r llifogydd gwaethaf yn Sir Gâr am 30 mlynedd, a hyn wrth gwrs yn achosi sgil-effeithiau megis tirlithriadau, cau heolydd, ac mewn un achos anffodus, gŵr 21 oed yn colli ei fywyd.

Mae’n anodd credu efallai bod natur yn medru gwneud gymaint o ddifrod mewn cyn lleied o amser, ond gyda’r byd yn cynhesu, sydd yn galluogi’r atmosffer ddal fwy o leithder, sydd yn ei dro yn arwain at stormydd mwy o faint, mae’n dangos fod natur wastad yn ennill.

Felly dyma ‘chydig o ffigyrau glawiad y penwythnos sydd yn anghygoel, gyda sawl ardal wedi derbyn ymhell uwchben cyfartaledd y mis (170mm) mewn dim ond deuddydd a hanner:

 

Lleoliad

Cyfanswm (mm)

Cyfartaledd (mm)

Cronfa Crai

212

170

Llyn y Fan

210

Canolfan y Bannau

199

Hirwaun

196

Maerdy

194

Tyn Y Waun

193

 

*Cyfansymiau o orsafoedd glawiad Cyfoeth Naturiol Cymru

Felly beth achosodd hyn?

Wythnos diwethaf roedd y jetlif yn ‘amplified’. Golygir hyn fod y jetlif yn plymio dros Fôr yr Iwerydd cyn troelli’n sydyn eto a llifo i’r gogledd o Brydain. Pan mae hyn y digwydd, mae’r gwasgeddau isel sydd yn cyrraedd y DU yn deillio o’r trofannau, ac oherwydd eu cyfeiriad yn tynnu mewn aer mwyn a llaith.

Yn ychwanegol, yn lle bo’r ffryntiau tywydd yn symud yn syth ar draws Cymru o’r gorllewin i’r dwyrain yn weddol cyflym, roeddent yn symud mewn llinell o’r de-orllewin i’r gogledd-ddwyrain. Canlyniad hyn yw band o gymylau sy’n ymestyn am filltiroedd lawer, a glaw di-baid a thrwm am gyfnod o amser. Dangosir hyn yn glir o’r llun lloeren dydd Sadwrn gyda Storm Callum i’r gogledd a Chorwynt Leslie i’r de, â rhain yn cael eu cysylltu gyda’r cymylau sydd dros y DU.

 

Beth sydd i ddod?

Newyddion da i nifer dwi’n siwr, ond mae’r wythnos hon yn edrych yn fwy sefydlog. Heblaw am ychydig o law ysgafn nos Fawrth, mi fydd hi’n wythnos sych ar y cyfan, gan droi’n sychach, brafiach, ond hefyd yn oerach gyda’r nos, ddiwedd wythnos wrth i wasgedd uchel ddylanwadu. Cyfnodau tawel yn y tywydd fydd yn gallugoi’r afonydd gilio nôl i ffiniau eu glannau.

Tywydd neu Gynhesu Byd Eang?

26.09.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Mae 2018 wedi bod yn dipyn o flwyddyn o ran y tywydd - Gaeaf gwlyb, Gwanwyn oer ac wrth gwrs Haf sych a chynnes, gyda’r rhan gyntaf o’r Haf y sycha’ ar gofnod. Felly ai’n syml blwyddyn anghyffredin o dywydd ry’ ni wedi’i gael, neu a’i dyma Newid Hinsawdd ar waith?

Fel yr arfer does ‘na ddim ateb syml i’r cwestiwn. Mae tywydd yn cyfeirio at y newidiadau byr-dymor sydd yn digwydd i’r tywydd, tra bo’ hinsawdd yn cyfeirio at y newidiadau hir dymor yn ein hinsawdd dros y blynyddoedd, degawdau neu ganrifoedd. Does dim modd dweud felly fod un digwyddiad penodol, megis Dihiryn y Dwyrain neu’r haf sych a chynnes, o ganlyniad i newid hinsawdd, ond, credaf fod y digwyddiadau hyn gyda’i gilydd, ynghyd â’r tywydd eithafol sydd wedi bod ar draws y byd eleni ac yn ystod yr 21ain ganrif yn dystiolaeth o newid hinsawdd yn sgil cynhesu byd eang o ganlyniad i weithgaredd dynol, a dyma pam …

Mae’r byd wedi cynhesu mwy na 1°C ers y chwyldro diwydiannol, lefelau carbon wedi cynyddu o 280 i 408ppm, a 17 o’r 18 mlynedd cynhesaf ar gofnod wedi’u cofnodi ers y flwyddyn 2000.

Mae Cytundeb Paris – cytundeb sydd yn cyfuno bron i 200 o wledydd y byd a’u hymrwyniad i leihau allyriadau carbon ac i gadw’r cynnydd mewn tymheredd yn is na 2°C o’r hyn roedd cyn y chwyldro, gan drio i gadw islaw 1.5°C. Gyda chynhesu o 2°C, bydd y moroedd yn parhau i gynhesu, Atlantic Meridonial Overturning Circulation (AMOC), sef cerryntau sydd yn gyfrifol am gludiant dŵr cynnes i ledredau uwch, a dŵr oer, dwfn i ledredau is, yn gwanhau (gydag astudiaethau diweddar yn dangos fod hwn yn gwanhau yn barod (Rahmstorf et al., 2015; Caesar et al., 2018)), ac mae’n debygol fydd cyfnodau cynnes yn digwydd yn amlach ac yn parhau am hirach (IPCC, 2011).

Dyma rhywbeth sydd wedi’i grybwyll mewn astudiaeth gafodd ei gyhoeddi canol Awst ym mhapur Nature Communications (https://www.nature.com/articles/s41467-018-05256-8) ble soniwyd y gall patrymau sydd yn blocio tywydd a chynhesu yn yr Arctig arwain at “extreme extremes”.

Ffigwr 1. Llinell du yn dynodi tymheredd blynyddol y byd, a’r linell goch yw’r data wedi’i lyfnhau dros gyfnod o 5 mlynedd (NOAA).

Pam? Ffactor mawr sydd yn dylanwadu ac yn effeithio ar ein tywydd yw’r jetlif, ac mae hwn yn cael ei yrru gan y gwahaniaeth mewn tymheredd rhwng aer oer y pegwn ac aer cynhesach y trofannau. Ond wrth gwrs, gyda’r Arctig yn cyhesu’n raddol mae’n golygu fod y gwahaniaeth mewn tymheredd yn lleihau, y jetlif yn gwanhau, a’r systemau tywydd yn fwy tebygol o aros yn eu hunfan yn hirach. Ac ry’ ni wedi gweld enghraifft o hyn eleni gyda rhannau o’r Arctig yn cyrraedd 30C, y jetlif yn llifo i’r gogledd gan arwain at fisoedd gwlypaf (Mai) a mwyaf cymylog (Mehefin) ar gofnod i Reykjiavik, tra fod ardal o wasgedd uchel cyson, wedi gadael rhannau o Ewrop yn berwi rhan helaeth o’r Haf. 

Gwelodd Glasgow (31.9°C), Shannon (32°C), Tbilsi (40.5°C), ac Ouargala (Affrica) (51.3°C) eu diwrnodau cynhesaf ar gofnod, i enwi ond rhai. Ym mis Ebrill, cofnododd Pakistan y diwrnod cynhesaf erioed ar wyneb y ddaear ar gyfer y mis hwnnw; 50.2°C. O ganlyniad i wres llethol, lladdwyd 65 o bobol yn Siapan, bron 60 yn Groeg a 70 mewn dinasoedd ar draws Canada. Fe all y rhestr fynd ‘mla’n a ‘mla’n, ac eto does dim modd cysylltu un digwyddiad pendol gyda chynhesu byd eang, ond, gyda’i gilydd, mae’r amrywiaeth yma ymhob cornel o’r byd nid yn unig eleni ond hefyd dros y blynyddoedd diwethaf yn brawf o’r byd yn cynhesu wrth i lefelau Carbon y byd gynyddu o ganlyniad i weithgaredd dynol.

Ond beth am Haf poeth 1976?

Yn debyg i aeaf caled 1963, mae Haf poeth 1976 yn cael ei drafod yn gyson. Bu sychder mawr gyda’r cronfeydd yn rhedeg yn isel, adeiladau Capel Celyn a Brianne yn dod i’r fei, rheoleiddio defnydd dŵr a chnydau’n rhedeg yn brin. Ond y gwahaniaeth mawr rhwng 2018 ac 1976 yw tymheredd y byd. Ym 1976 roedd Prydain a gogledd-orllewin Ewrop yn ddarn o goch ynghanol byd o liw glas, gan fwya’; ond erbyn 2018, prin iawn yw’r glas sydd i’w weld – arwydd clir bo’r byd wedi cynhesu (Ffigwr 2). Edrychwch yn ehangach fyth ar gyfartaledd tymheredd yr Haf ers 1951, a digon hawdd yw gweld y newid i fyd oren, byd cynnes (Ffigwr 3).

 

Ffigwr 2. Cyfnod cynnes Prydain ym 1976 yng nghanol byd o liw glas (chwith); Lliw coch yn fwy amlwg a’r byd wedi cynhesu erbyn 2018 (Dde) (NOAA).

 

Ffigwr 3. Y byd yn raddol newid lliw i oren wrth i lefelau CO2 a’r tymheredd gynyddu dros y degawdau.

 

Beth am weddill y ganrif?

Mae’r byd wedi cynhesu 1°C ers y chwyldro diwydiannol yn barod ac ry’ ni’n anhebygol o gadw’r cynydd islaw 1.5°C. Yn dibynnu ar agwedd a blaenoriaethau, mae modd cadw’r cynydd islaw 2°C os mae’r camau priodol yn cael eu cymryd yn syth. Ond, mi fydd y siwrnau’n hir os mae penderfyniadau megis buddsoddi £14 Biliwn mewn Maes Awyr yw’r ffordd ‘mlaen, tra, ar yr union ddiwrnod, gwrthod buddsoddi £1.3 Biliwn mewn prosiect egni adnewyddadwy, glân.

Er mwyn cadw’r cynhesu islaw 2°C, mae’n golygu fydd angen i gyfanswm allyriadau CO2 fod tua 2900GtCO2 (IPCC, 2011), ac ar hyn o bryd, ry’ ni wedi allyrru tua 2100GtCO2.  Efallai fydd Haf 2019 yn wlypach ac yn oerach na’r arfer, ond dyma natur tywydd, achos yn hir dymor cynhesu yw’r patrwm ac mae Haf eleni wedi rhoi blas o’r hyn sydd i’w ddisgwyl wrth i’r byd ddod yn le cynhesach.

 

 

Helynt Helene ...

16.09.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Digon tawel fydd y tywydd yfory ar gychwyn wythnos waith arall, ond yn raddol, mi fydd yn cymylu a’r gwyntoedd yn cryfhau erbyn iddi fachlud diolch i Storm Helene.

Mae disgwyl i’r storm, sydd wedi cychwyn ei bywyd fel corwynt yn y trofannau, gyrraedd glannau Sir Benfro yn gyntaf cyn crwydro ar hyd Bae Ceredigion a chyrraedd Gwynedd, Ynys Môn ac arfordir y Gogledd. Mae disgwyl hyrddiadau rhwng 50 – 60mya, gyda’r gwyntoedd ar eu cryfa’ rhwng 21:00 ac 01:00 bore Mawrth, a dyma sydd wedi ysgogi’r rhybudd melyn o wynt i’r ardaloedd sydd i’r gorllewin o’r mynyddoedd.

Symud yn gyflym fydd Helene beth bynnag, achos erbyn iddi wawrio bore dydd Mawrth mi ddylai’r gwyntoedd fod wedi gostegu, gan adael diwrnod cymylog ar y cyfan gydag ambell gawod prin.

Tu hwnt i hynny mae ‘na dipyn o ansicrwydd yn y rhagolygon. Ond, mae’n edrych yn debyg fydd dydd Mercher yn ddiwrnod glwyb (am gyfnod) a gwyntog arall.

Digon tebyg fydd y tywydd dydd Iau wrth i ffrynt arall yn gysylltiedig gyda gwasgedd isel ledu ar draws Cymru, ond yn clirio gan adael diwrnod o gawodydd erbyn dydd Gwener.

Felly gyda’r jetlif yn llifo uwchben Cymru yr wythnos hon, mae’n deg i ddweud mi fydd yn wythnos digon ansefydlog, ac yn ychwanegol i Storm Helene, mae ‘na siawns y bydd storm cyntaf y tymor yn cael ei henwi gan y Swyddfa Dywydd neu Met Éireann – cadwch lygaid ddyddiol felly!

Croesawu'r wythnos mewn crys-t, ffarwelio mewn siwmper!

10.09.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Croesawu’r wythnos mewn crys-t, ffarwelio mewn siwmper!

Wrth i ni garlamu trwy fis Medi a cholli 4 munud o olau dydd, pob dydd, mae’r naws yn newid a’r Hydref yn dechrau cymryd gafael, yn araf bach.

Ry’ ni’n cychwyn yr wythnos waith o dan flanced o gymylau (sydd yn ymestyn yr holl ffordd ar draws Môr yr Iwerydd). O ganlyniad, mae’r tymheredd fel y disgwylir, mae’r gwyntoedd yn ysgafn, ac mae’n parhau yn sych, am nawr …

Heno beth bynnag, cyfres o ffryntiau sydd yn mynd i fod yn lledu ar draws Cymru, a gyda rhain yn araf yn symud mi fydd hi’n ddiflas ar draws Cymru gyfan ddydd Mawrth, ond o leiaf yn parhau’n gymharol fwyn.

Gyda’r ffryntiau’n clirio ddydd Mercher, mi fydd ‘na naws wahanol i’r tywydd wrth i fàs aer Pegynol Arforol ledu ar draws Cymru. Gyda hyn, mi fydd y glaw yn clirio, yr heulwen yn troi’n fwy tesog, ac mi fydd hi dipyn yn fwy ffres. Y ffigyrau’n dangos 15 – 16C, ond yn teimlo’n nes at 11 – 13C mewn gwynt o’r gogledd-orllewin – oerach fyth gyda’r nos wrth i’r thermomedr ddisgyn i’r ffigyrau sengl.

Digon tebyg fydd hi erbyn ddiwedd yr wythnos hefyd, ond fel y disgwylir yn y math yma o fàs aer mi fyddwn yn gweld mwy o gawodydd yn ymddangos yn y rhagolygon felly’n ogystal â’r siwmper, efallai mi fydd yn syniad i gadw’r gôt law ‘na a’r ymbarél wrth law hefyd.

Beth am y penwythnos ac wythnos nesaf?

Mae’n edrych yn debyg mae gwasgedd uchel fydd yn dylawnadu eto erbyn y penwythnos sydd yn golygu y bydd hi’n troi’n fwy sefydlog ac yn cynhesu unwaith eto. Tu hwnt i hynny, mae’n anodd rhagweld y tywydd gydag unryw gywirdeb o ganlyniad i ddechrau bywiog i dymor y corwyntoedd. Ar hyn o bryd, nid yw’n edrych yn debyg y bydd corwyntoedd Florence, Isaac na Helene yn cael fawr o effaith uniongyrchol ar ein tywydd, ond, os fydd un yn newid llwybr ac yn symud yn fwy gogleddol na’r disgwyl, yna mi all gael effaith ar leoliad y jetlif, fydd yn ei dro yn cael effaith ar ein tywydd ni.

Felly, fel yr arfer cadwch lygad yma, ar y teledu a hefyd ein gwefannau cymdeithasol (@S4CTywydd) am y rhagolygon diweddaraf.

Tywydd sefydlog

23.05.18 Postwyd gan: Megan Williams @meganeleri

Tywydd sefydlog

Ar y cyfan, mae mis Mai wedi dod â thywydd teg. Rydym wedi deffro i nifer o ddyddiau sych a braf â’r tymheredd yn aml wedi cyrraedd yr 20au yn enwedig tua’r dwyrain. Gwlewyd y Dydd Llun Gŵyl y Banc cynnar cynhesaf ar gofnod, wedi cyrraedd 26°C yn Felindre. Ac mae hi wedi bod yn y sych iawn yn ystod y mis. Dydi hi heb fwrw glaw yn sylweddol ers y 9fed o Fai! Unwaith eto ddoe, cafwyd diwrnod hyfryd gyda Phorthmadog yn cyrraedd 26°C, y man cynhesaf ym Mhrydain.

Ac unwaith eto heddiw, mae Cymru yn mwynhau tywydd braf sy’n rhoi blas o’r haf inni gyd! Pam y tywydd sefydlog? Yn syml, lleoliad y Jetlif. A beth yw’r Jetlif?  Dyma sy'n diffinio ein tywydd h.y tywydd da neu wael. Mae’n gallu chwythu ar gyflymder o 200mya gan symud systemau tywydd o gwmpas y glôb. Mae’n gorwedd yn uchel iawn, 9-16 Cilomedr uwchlaw arwyneb y ddaear ac ychydig islaw’r ‘tropoffin’. Mae ei leoliad yn darogan os fydd hi’n sefydlog neu’n ansefydlog; gan amlaf, pan fydd y jetlif yn gorwedd i’r gogledd o Ynysoedd Prydain mi fydd hi’n sefydlog ac i’r de yn ansefydlog. Yr wythnos hon, mae’r jetlif yn gorwedd ymhell i’r gogledd gan ddod â thywydd sych a braf ar y cyfan ac mewn awelon sy’n chwythu o’r gogledd-ddwyrain, rhannau gorllewinol gan gynnwys Cymru sy'n gweld y gorau o'r tywydd.

Ac mae’r tywydd ffafriol yn cael ei groesawu’n fawr wrth gwrs, mae byd natur yn ffynnu ar tir yn sychu’n gyflym a nifer o amaethwyr wedi dechrau ar y silwair. Ond yn yr heulwen mae Lefel yr UV yn Uchel ac i’r rhai sy’n dioddef o glefyd y gwair mae Lefel y Paill yn Gymedrol. Felly os fyddwch allan yn mwynhau’r heulwen, cadwch hynny mewn cof.

Felly beth am obeithio na fydd y Jetlif na’r gwasgedd uchel yn symud rhyw lawer wythnos nesa a chroesi bysedd am dywydd caredig ar gyfer Eisteddfod yr Urdd yn Llanelwedd! Cadwch lygaid ar y rhagolygon!

Paill

18.05.18 Postwyd gan: Megan Williams @meganeleri

Paill

Mae yna dywydd addawol o’n blaenau ni yn ystod y Penwythnos sy’n newyddion da, ond i’r rhai sy’n dioddef o glefyd y paill mae diwrnodiau braf yn gallu bod yn ddiflas! Gan amlaf, mae clefyd y paill yn gysylltiedig â thymor yr haf ond gall ddechrau mor gynnar â mis Ionawr a gorffen ddiwedd Medi, felly newyddion drwg i’r rhai sy’n dioddef!

Nid y blodau hardd a lliwgar sydd bennaf ar fai am glefyd y paill ond y planhigion di-liw. Rhain sy’n cynhyrchu’r mwyaf o baill, felly coed, gwair a chwyn â phaill y gwahanol blanhigion yn eu hanterth ar wahanol gyfnodau o’r gwanwyn ar haf;

-          Paill y Coed: diwedd Mawrth - canol Mai

-          Paill y Gwair: canol Mai - Gorffennaf

-          Paill Chwyn: diwedd Mehefin - Medi

Mae paill wedi ei wneud o ronynnau mân iawn sy’n cael eu rhyddhau o blanhigion a choed ac mae gan y sawl sy’n dioddef alergedd i’r gronynnau yma. Mae’r planhigion di-liw yn wych am ddefnyddio’r gwynt i chwythu eu paill; gelwir y rhain yn ‘Anemophilous’. Mae’r paill yn fychan a niferus iawn ac yn gallu gwneud eu ffordd i’r trwyn ar lygaid yn hawdd!

Mae clefyd y paill yn effeithio ar 1 mewn 5 o’r boblogaeth ar ran helaeth yn blant gyda bechgyn yn fwy tebygol o fod yn ddioddefwyr! Mae’n arferol i‘r symptomau leihau wrth i blant dyfu a 15%  yn gweld y clefyd yn diflannu’n llwyr erbyn tyfu'n oedolyn.

Felly, mwynhewch y tywydd dymunol yn ystod y dyddiau nesa ond yn byddwch yn ofalus a chofiwch y bydd Lefelau'r UV yn uchel hefyd!

Penwythnos y Pasg

22.03.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Gyda tywydd iasol o oer ac eira wedi achosi trafferthion ar draws Cymru ddwywaith y flwyddyn hon yn barod, mae ‘na rai yn dechrau cwestiynu os oes ‘na drydydd cyfnod o dywydd oer ar y ffordd dros y Pasg. Felly beth sy’n debygol o ddigwydd?

Er ein bod wedi gadael y Gaeaf a thywydd mwyn yr wythnos hon wedi arwain at arwyddion o’r Gwanwyn i ymddangos o amgylch Cymru, dyw eira yn ystod y Gwanwyn ddim mor anghyffredin â beth fyddech yn meddwl.

 

 Coed helyg yng Nghefnmeiriadog, Sir Ddinbych yn arwydd o’r Gwanwyn (Llun: Tudur Davies)

Yn ystadegol, mae ‘na fwy o siawns o weld eira ym mis Mawrth na mis Rhagfyr; Yn eu trefn, 4.2 a 3.9 diwrnod i fod yn fanwl gywir, gyda’r ffigwr rhywfaint yn is ar gyfer mis Ebrill – 2.3 diwrnod.

Felly yn amlwg, nid yw cyfnod oer arall allan o’r cwestiwn yn enwedig gan fod rhagolygon hir dymor yn dangos gwyntoedd dwyreiniol a thymereddau oer wrth inni ddechrau penwythnos gŵyl y Pasg, ond mae’n amhosib i roi unryw fanylder ar hyn o bryd ar ba mor oer, os ddaw ‘na eira a faint o eira fydd mewn ardaloedd penodol.

 Tymereddau 1500m yn yr atmosffer. Ychwanegwch 10 – 15C er mwyn cael y rough tymheredd ar wyneb y ddaear. Yn ogystal, byddai gwyntoedd dwyreiniol yn gwneud iddi deimlo rhywfaint yn oerach eto.

Beth bynnag, mae’r haul tipyn cryfach adeg yma o’r flwyddyn, mae’r tir yn cael mwy o amser i gynhesu, ac mae’r dyddiau’n hirach sy’n golygu fod unrhyw eira yn debygol o doddi. O ganlyniad, os fydd penwythnos gŵyl y banc yn troi allan i fod yn oerach na’r arfer, dwi ddim yn meddwl fydd hi nunlle mor wael â’r troeon diwethaf.

Felly yn ôl yr hen ymadroddiad yn llyfr ‘Am y Tywydd’ gan Twm Ellias - peidiwch â chael eich twyllo a diosg eich dillad gaeaf yn rhy fuan!

 

Parhau’n oer, gwyntoedd yn cryfhau, a mwy o eira erbyn diwedd yr wythnos

27.02.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Ry’ ni yn ei chanol hi. Ar ôl siarad amdano ers rhai dyddiau bellach, mae’r eira wedi cyrraedd rhannau o Gymru gan achosi problemau ar y ffyrdd gan arwain at ysgolion yn cau, a gyda’r tymheredd braidd yn codi uwchlaw’r rhewbwynt – mae ‘na fwy i ddod.

Yfory, dydd Mercher, er yn fwy gwasgardig mae disgwyl mwy o gawodydd eira, gyda’r eira yn cronni ar ben yr eira sydd wedi syrthio’n barod. Gyda’r gwyntoedd yn dechrau cryfhau’n raddol beth bynnag, mi fydd hi’n teimlo’n iasol.

Ac yna dydd Iau …

Yr un fydd y patrwm i gychwyn gyda’r cawodydd yn chwythu ar draws Cymru mewn gwyntoedd cymedrol, bydd rhain yn raddol gynyddu i wyntoedd cryf o’r dwyrain. Beth bynnag, nos Iau a bore dydd Gwener mae’n troi yn gymhleth wrth i wasgedd isel o’r de – gwasgedd isel sydd wedi’i enwi gan swyddfa dywydd Portiwgal fel Storm Emma, ddylanwadu ar dywydd Cymru. Cryfhau fydd y gwyntoedd i gyflymder o dros 50mya, yn enwedig ar hyd arfordiroedd y de, ac wrth i aer mwynach wrthdaro yn erbyn aer oer, mae’n debygol y bydd hyn yn arwain at eira trwm a chyson, ac o bosib lluwchfeydd a glaw sydd wedi rhewi (freezing rain).

Mae ‘na dal ansicrwydd yn amseriad yr holl beth gyda’r modelau tywydd yn newid o hyd, ond mae ‘na rybudd Oren o eira a rhew i’r de a’r canolbarth yn ystod y cyfnod. Os ddigwyddith hyn, paratowch am drafferthion ac oedi ar y ffyrdd, ond fel yr arfer, fe fydda i’n dod a’r wybodaeth ddiweddara’ i chi wrth i bethau ddod yn fwy eglur.

 

Pa mor oer fydd y tymheredd yn ystod y dyddiau nesaf a beth yw’r siawns o eira?

22.02.18 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Dan ddylanwad ardal o wasgedd uchel, mae wythnos llawn olaf y Gaeaf wedi bod yn ddigon sefydlog, hyd yn oed yn Wanwynol ar brydiau. Cyrhaeddodd y tymheredd 14°C yng Nghaerdydd dechrau’r wythnos, sef tymheredd uchaf i Brydain gyfan fis yma; Gwelwyd arwyddion ym myd natur hefyd gyda’r Lili wen fach, cennin pedr a briallu gwyllt yn ymddangos. Ond, mae ‘na newid ar y ffordd, ac mae’r gaeaf yn mynd i afael, a gafael go iawn.  

Beth sy’n mynd ‘mlaen?

Dros wythnos yn ôl bu cynhesu sydyn uwchben Pegwn y Gogledd mewn ffenomenen sy’n cael ei alw yn ‘Cynhesu Sydyn o’r Stratosffer’ (Sudden Stratospheric Warming) – y tro cyntaf i hyn ddigwydd ers 2013. Yn y pendraw, mae hyn wedi arwain i’r Jetlif, sydd fel arfer yn chwythu o’r gorllewin I’r dwyrain, i wanhau, a newid cyfeiriad. O ganlyniad felly, mae’n galluogi ardal enfawr o wasgedd uchel sydd yn gorwedd ar draws Rwsia i ddylanwadu ar y tywydd, gan arwain at amodau sefydlog. Ond gyda hyn, gan fod yr aer sydd ynghlwm â’r gwasgedd uchel yn deillio o Siberia ble mae’r tymheredd yn ystod y nos yn disgyn islaw -40°C, mi fydd hi’n troi’n oer ofnadwy i ni yma yng Nghymru erbyn dechrau wythnos nesaf.

Pa mor oer?

Mae ‘na dal ‘chydig o ddyddiau i fynd tan y digwyddiad ac felly mae’n anodd rhoi ffigurau pendant i ardaloedd arbennig. Mae ‘na ansicrwydd hefyd ar ba mor hir y bydd y cyfnod oer yn para, ond un peth sy’n sicr yw, mae’n mynd i oeri, ac oeri’n sylweddol gyda’r tymheredd yn ystod y dydd yn disgyn yn agos, ac o bosib, islaw y rhewbwynt. Efallai nad yw hyn yn swnio’n fawr o beth, ond mae hynny tua 8°C gradd islaw’r cyfartaledd arferol ar gyfer yr amser o’r flwyddyn, ac ychwanegwch gwyntoedd cymedrol y dwyrain, yna mi fydd yn oerach fyth. Cyfnod oer ar amser anghyfleus i amaethwyr y wlad wrth inni gyrraedd y tymor wyna, ac mae'n amlwg o'r pol isod nad yw'n dilynwyr ni am weld y cyfnod oer 'chwaith -

 

 Siawns o eira?

Yn syml, mae bron yn amhosib rhagweld eira yn fanwl i unrhyw leoliad mwy na 2 – 3 diwrnod o flaen llaw. Pam? Mae eira yn beth sensitif, a gall y newid lleiaf mewn amodau megis tymheredd yr awyr, uchder, pellter o’r môr a chyflymder y gwynt arwain at wahaniaeth mawr mewn cyfansymiau eira, ac ymhle y bydd yn syrthio.

Wedi dweud hynny, mae’n debygol inni weld cawodydd o eira ddydd Llun, gyda rhain yn troi’n drymach ac yn fwy cyson erbyn ddydd Mawrth. Gan fydd tymheredd yr aer mor oer hefyd, bydd yr eira’n sychach, ar lawr yn hirach ac mi fydd hefyd yn cynyddu’r siawns o luwchfeydd.

Cadwch lygad ar y rhagolygon felly, dilynwch y gwefannau cymdeithasol ar gyfer y diweddaraf, a chofiwch lawrlwytho ein ap i gael y tywydd ar flaen eich bysedd, a hynny yn rhad ac am ddim.

Tywydd, newid hinsawdd a chynhesu byd eang - Beth yw'r gwahaniaeth?

03.11.17 Postwyd gan: Steffan Griffiths @SteffGriff

Mae ‘cynhesu byd eang’ a ‘newid hinsawdd’ yn dermau sy’n cael eu defnyddio’n gamarweiniol, gan eu bod yn dermau sydd ag ystyr gwahanol. Yn debyg, mae ‘tywydd’ a ‘hinsawdd’ yn disgyn i’r un cateogri -  Felly, beth yw’r gwahaniaeth?

Tywydd v Hinsawdd

Mae tywydd yn cyfeirio at stâd yr atmosffêr dros ardal leol a hynny dros gyfnod byr, h.y. munudau, oriau, a dyddiau. Golygir hyn pob math o dywydd megis glaw, gwynt, cymylau, eira, taranau ac ati. Mae tywydd yn rhywbeth lleol ac yn digwydd dros amser byr.

OND mae hinsawdd yn cyfeirio at batrymau hir-dymor a chyfartaledd ffactorau megis tymheredd a glawiad ardal / gwlad / cyfandir penodol, neu hyd yn oed y byd dros gyfnod o dymhorau, blynyddoedd neu ddegawdau. Mae hinsawdd yn rhywbeth bydol dros gyfnod o amser hirach.

Cynhesu Byd Eang

Mae Cynhesu Byd Eang yn cyfeirio at y cynydd cyson yn nhymheredd y ddaear ar draws arwyneb y ddaear ers dechrau’r 20fed ganrif, o ganlyniad i gynnydd yn allyriadau tanwyddau ffosil ers y chwyldro diwydiannol.

Newid Hinsawdd

Mae newid hinsawdd ar y llaw arall yn cyfeirio at sawl elfen o newid bydol yn hinsawdd ardal benodol o ganlyniad i gynhesu byd eang. Mae rhain yn cynnwys cynnydd yn y tymheredd, cynnydd yn lefelau’r môr, llenoedd iâ a rhewlifoedd yn toddi ac yn crebachu, newid ym mhatrymau planhigion ac anifeiliad, a chynnydd mewn tywydd eithafol.